Ταξίδι στο Βερολίνο… η συνέχεια!

Το Βερολίνο ως πόλη είχε την ατυχία να χωριστεί στα δύο μετά το τέλος του Β’ Παγκόσμιου πολέμου με το τείχος της ντροπής. Ένα τείχος που χώρισε ανθρώπους και πόλη και δημιούργησε δυο κόσμους διαφορετικών ταχυτήτων. Σήμερα όμως αυτοί οι δυο κόσμοι ενώθηκαν και κατάφεραν συνδυάζοντας τα στοιχεία του παρελθόντος και του παρόντος να γίνουν τόσο ταιριαστοί, που δεν μπορείς παρά να τους αγαπήσεις. Τα σημάδια της ιστορίας τους είναι γραμμένα σε όλα τα μνημεία της πόλης που σε προκαλούν να τα αποκαλύψεις και να τα θαυμάσεις. Χιλιάδες κόσμου περπατούν στις μεγάλες λεωφόρους και στους δρόμους του Βερολίνου, αλλά και άλλοι τόσοι θαυμάζουν τα μνημεία του παρελθόντος και του παρόντος, επισκεπτόμενοι τα δεκάδες μουσεία και αξιοθέατα που συνυπάρχουν αρμονικά μεταξύ τους. Η ανάρτηση αυτή είναι ένας πλήρης ταξιδιωτικός οδηγός για το Δυτικό τμήμα του Βερολίνου.

Θα επισκεφθούμε την εκκλησία του Κάιζερ Γουλιέλμου και την ανανεωμένη Potsdamer Platz με το Sony Center. Θα φτάσουμε έως το East side galler, το μνημείο του Τείχους, και θα επισκεφθούμε το Kulturforum που είναι ένας χώρος πολιτισμού. Θα περπατήσουμε στις γειτονιές του Βερολίνου και θα δούμε και πολλά ακόμη αξιοθέατα που δεν πρέπει να χάσετε όταν ταξιδέψετε στο Βερολίνο.  

Αξιοθέατα και γειτονιές στο Δυτικό τμήμα του Βερολίνου

Το Βερολίνο το επισκεφθήκαμε δύο φορές σε δυο διαφορετικές χρονιές. Στο α΄μέρος της ανάρτησης “Ταξίδι στο Βερολίνο” περπατήσαμε στην ανατολική περιοχή του Βερολίνου και είδαμε τα αξιοθέατά του χωρίς όμως να έχουμε περιορίσει την περιοχή όπως ήταν παλαιά χωρισμένη με το τείχος. Επισκεφθήκαμε το Νησί το Μουσείων, με το παγκοσμίου φήμης Μουσείο της Περγάμου, την Πύλη του Βραδεμβούργου, τα ιστορικά αξιοθέατα στο διάσημο δρόμο Unter den Linden κ.α. Σε αυτή την ανάρτηση θα περπατήσουμε στην Δυτική περιοχή που είναι πιο μοντέρνα με νέα κτίρια και μεγάλες λεωφόρους που ήταν επί χρόνια το κέντρο του Δυτικής Γερμανίας και θα ξεναγηθούμε στα αξιοθέατα και στα μουσεία. Μέχρι το 1989 η Δυτική περιοχή χωρίζονταν με το τείχος από την Ανατολική Γερμανία.

Ταξίδι στο Βερολίνο... η συνέχεια!
Το Βερολίνο είναι η πόλη των αντιθέσεων. Πολυώροφα νέα κτίρια μπλέκουν με τα κτίρια του παρελθόντος ενώνοντας το χθες με το σήμερα.

Μπορείτε να επισκεφτείτε το Πότσνταμ κλείνοντας μία εκδρομή με ξεναγό από τον Βερολίνο μέσω της πλατφόρμας του Ανθομέλι σε συνεργασία με την Tiqets. Φτάνοντας στο Potsdam με πούλμαν θα επισκεφτείτε όλα τα αξιοθέατα της μαγευτικής αυτής πόλης που ανήκει στην Unesco και μετά θα επισκεφτείτε το ανάκτορο ροκοκό Sansousi και το υπέροχο καταπράσινο πάρκο του.

Περισσότερες πληροφορίες για το Potsdam θα βρείτε στην ανάρτησή μας εδώ.

Η ξενάγησή μας στο Βερολίνο κράτησε κάποιες ημέρες μέσα στις οποίες βλέπαμε και μια ξεχωριστή περιοχή. Στο ανάρτηση αυτή όμως θεώρησα καλύτερο να κάνω ένα ενιαίο κείμενο χωρίς να ξεχωρίζω τις ημέρες για οικονομία χώρου. Εννοείται πως οι αποστάσεις στο Βερολίνο είναι μεγάλες και για να δείτε όλα αυτά θέλετε τον χρόνο σας.

Ταξίδι στο Βερολίνο... η συνέχεια!  Η οδός Tauentzienstrasse
Στην πολυσύχναστη οδό Tauentzienstrasse του Βερολίνου

Ξενάγηση με ένα Hop On Hop Off

Προτείνω λόγω του ότι οι αποστάσεις μεταξύ των αξιοθέατων στο Βερολίνο είναι μεγάλες και αν ο χρόνος σας είναι περιορισμένος να αγοράσετε εισιτήρια για ξενάγηση με ένα Hop On Hop off λεωφορείο. Με αυτόν τρόπο θα περάσετε απ’ όλα τα αξιοθέατα της πόλης και θα μπορείτε να κατεβείτε σε όποιο από αυτά θέλετε και κατόπιν να πάρετε το επόμενο λεωφορείο (συχνότητα κάθε 10′) για τη συνέχεια της ξενάγησής σας. Αυτού του είδους τα λεωφορεία προσφέρουν audio guide (με ακουστικά) και δωρεάν wifi.

Η εκκλησία του Κάιζερ Γουλιέλμου

Κατεβήκαμε από το μετρό, παρεμπιπτόντως το μετρό του Βερολίνου είναι ένα από τα καλύτερα της Ευρώπης και βρεθήκαμε αμέσως στο πολυσύχναστο κέντρο της πόλης και μπροστά σε ένα από τα σύμβολα του Βερολίνου, στην εκκλησία-μνημείο του Κάιζερ Γουλιέλμου. Ο ναός αυτός είχε σχεδόν καταστραφεί ολοσχερώς το 1943 από τους βομβαρδισμούς της περιοχής κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και έμεινε μόνο ο μπροστινός πύργος του. Απλά δίπλα του έχτισαν μια νέα μοντέρνα οκτάγωνη εκκλησία, όπου βρίσκεται και η αίθουσα μνήμης.

Ταξίδι στο Βερολίνο... η συνέχεια! Η εκκλησία του Κάιζερ Γουλιέλμου
Η Εκκλησία του Κάιζερ Γουλιέλμου

Ο κατεστραμμένος πύργος της εκκλησίας του Κάιζερ Γουλιέλμου είναι ένα σύμβολο για τους Γερμανούς. Υπενθυμίζει σε όλους μας τις καταστροφές ενός πολέμου, αλλά συγχρόνως μας δηλώνει και την αποφασιστικότητα των Βερολινέζων να αναγεννηθεί η πόλη από τις στάχτες της.

Μπήκαμε μέσα στη νέα εκκλησία και εκεί θαυμάσαμε τα υπέροχα αυθεντικά ψηφιδωτά της οροφής της εκκλησίας που σώθηκαν από την καταστροφή. Τα ψηφιδωτά απεικονίζουν τον αυτοκράτορα Κάιζερ Ερρίκο Α’ με τους ακολούθους του, όπως και τα οικόσημα-σύμβολα της Πρωσίας.

Ταξίδι στο Βερολίνο... η συνέχεια! Η εκκλησία του Κάιζερ Γουλιέλμου
Λεπτομέρεια ψηφιδωτού στον ναό

Εντυπωσιαστήκαμε όμως περισσότερο από τα μπλε βιτρό που καλύπτουν την Αγία Τράπεζα και όπου εκεί λιτά και απέριττα στέκει το μεγάλο άγαλμα του Εσταυρωμένου Χριστού.

Ταξίδι στο Βερολίνο... η συνέχεια! Η εκκλησία του Κάιζερ Γουλιέλμου
Ο Εσταυρωμένος Χριστός στον ναό του Γουλιέλμου Κάιζερ στο Βερολίνο

Kurfurstendamm -Κεντρική λεωφόρος στο Βερολίνο

Η περιοχή Κουρφίρστενταμ ή Κούνταμ όπως λέγεται εν συντομία, είναι μια περιοχή που αναπτύχθηκε πολύ γρήγορα μετά τον πόλεμο και έγινε το κέντρο του Δυτικού Βερολίνου, όταν το παλαιό κέντρο που ήταν το Μίττε βρέθηκε στο Ανατολικό Βερολίνο (διαβάστε την ανάρτηση ταξίδι στο Βερολίνο α΄ μέρος). Οι καταστροφές από τον πόλεμο σβήστηκαν πολύ γρήγορα και στην Δυτική περιοχή χτίστηκαν πολυκαταστήματα και εμπορικά κέντρα.

Ταξίδι στο Βερολίνο... η συνέχεια! Kurfurstendamm
Η Δυτική περιοχή της πόλης ειναι η καρδιά τού Βερολίνου

Είναι μια περιοχή με ψηλά και μοντέρνα κτίρια, με μεγάλες λεωφόρους και όμορφα πάρκα. Δεκάδες μαγαζιά με φίρμες από όλο τον κόσμο, άλλα και πολλά με extreme ρούχα κατακλύζουν την περιοχή και είναι η χαρά όλων των καταναλωτών. Η οδός Tauentzienstrasse είναι ο πολυσύχναστος δρόμος της Δυτικής Γερμανίας που έχει πάντα ξεμάτη από ντόπιους, αλλά και από τουρίστες. Εδώ είναι και η αφετηρία των λεωφορείων Hop on hop off.

Ταξίδι στο Βερολίνο... η συνέχεια!  Η οδός Tauentzienstrasse
Η οδός Tauentzienstrasse με τα φιρμάτα καταστήματα του Βερολίνου. Τα πεζοδρόμια είναι πάντα γεμάτα κόσμο, ενώ οι ποδηλάτες περνούν από το πεζόδρομο που υπάρχει στο μέσον του δρόμου.

Το διάσημο εμπορικό κέντρο Ka De We

Περπατώντας επάνω στην οδό Tauentzienstrasse ανάμεσα σε χιλιάδες κόσμου και απολαμβάνοντας τον όμορφο καιρό που μας επιφύλασσε η μέρα φτάσαμε και έως το διάσημο εμπορικό κέντρο, το Ka De We Επιβαλλόταν η στάση και η ανέμελη απαραίτητη βόλτα μας μέσα σε αυτό, απλώς και μόνο όμως για μια γνωριμία. Και λέω ανέμελη, γιατί ήταν σίγουρο πως εμάς δεν θα μας απορροφούσαν τυχόν ψώνια, ώστε να αγχωθούμε, γιατί το κατάστημα είναι γεμάτο με τις ακριβότερες φίρμες όλων των εταιριών και επομένως για εμάς τους κοινούς θνητούς είναι… απαγορευτικά.

Ταξίδι στο Βερολίνο... η συνέχεια! το Ka De We
Το πολύ γνωστό πολυκατάστημα του Βερολίνου Ka-De-We

Η επιθυμία μας όμως ήταν να ζήσουμε τη χλιδή του και να απολαύσουμε τον καφέ μας στον τελευταίο όροφο του κτιρίου που έχει και μια εξαίσια θέα προς όλη την περιοχή. Μας ξάφνιασε ο πολύς κόσμος που ανέβαινε στους τελευταίους ορόφους. Τελικά διαπιστώσαμε πως οι δύο τελευταίοι όροφοι του Ka-De-We είναι γεμάτοι με εστιατόρια από όλο τον κόσμο, όπου μπορεί κανείς να γευθεί όποια σπεσιαλιτέ θελήσει, γιαυτό και μεγάλη προσέλευση του κόσμου.

Στο τέλος οι γευστικοί πειρασμοί ήταν πολλοί και αντί για καφέ προτιμήσαμε και εμείς να φάμε. Στα εστιατόρια γινόταν το αδιαχώρητο και ήθελε πολλή προσπάθεια να βρούμε έστω και ένα σκαμπό για να καθίσουμε. Επιτέλους στο τέλος το βρήκαμε και εμείς σε μια γερμανική μπυραρία και απολαύσαμε το λευκό γερμανικό λουκάνικο συνοδεύοντάς το με μια παγωμένη μπύρα.

Ταξίδι στο Βερολίνο... η συνέχεια!
Στους τελευταίους ορόφους του πολυκαταστήματος, Ka De We μπορείτε να γευτείτε φαγητά από όλο τον κόσμο

Εάν δεν θέλετε να πιείτε τον καφέ σας ή να φάτε μέσα στο πολυκατάστημα, γύρω από το Ka De We υπάρχουν πολλά καφέ και στέκια που μπορείτε να καθίσετε και να απολαύσετε τη θέα του πολυσύχναστου δρόμου. Το πάρκο που υπάρχει εκεί κοντά μας δελέασε για μια στιγμή, αλλά σκεφτήκαμε πως έχουμε τόσα να δούμε ακόμα, που το ξεχάσαμε προς στιγμή και απλά βγάλαμε τη φωτογραφία του σιντριβανιού για να μας το θυμίζει.

Ταξίδι στο Βερολίνο... η συνέχεια!
Βερολίνο

Πλατεία Potsdamer Platz

Η στάση του μετρό ήταν πολύ κοντά μας και εμείς γεμάτοι από διάθεση ξενάγησης πήραμε την κατάλληλη γραμμή και φτάσαμε μετά από λίγο στην  Πλατεία Potsdamer Platz, που είναι η  δεύτερη πιο πολυσύχναστη πλατεία. Τίποτε σήμερα δεν θυμίζει την ισοπεδωμένη πλατεία που οι βομβαρδισμοί του πολέμου την κατέστρεψαν ολοσχερώς, ούτε και το ότι μετά τον χωρισμό της Γερμανίας ήταν τα τελευταία χρόνια μια ερημική ζώνη. Μετά την επανένωση του Βερολίνου και μέσα σε διάστημα λίγων ετών στον άδειο αυτό χώρο μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες άρχισαν να ξαναχτίζουν και έτσι σήμερα στην πλατεία αναπτύχθηκε ένα μεγάλο κέντρο επιχειρηματιών.

Ταξίδι στο Βερολίνο... η συνέχεια! Πλατεία Potsdamer Platz

Sony Center

Σε αυτήν την ιστορική πλατεία οι  ουρανοξύστες  μας έκοψαν την ανάσα. Ήταν και το Sony Center που αντικρίσαμε στην καρδιά της πλατείας και που μας εντυπωσίασε από την πρώτη ματιά. Μπήκαμε στο μεγάλο κυκλικό εσωτερικό του Sony Center που είναι καλυμμένο με μια στέγη σαν καπέλο και στην τεράστια κεντρική αυτή αυλή είχε ένα θαυμάσιο πάρκο με το σιντριβάνι του. Μείναμε έκθαμβοι από το μέγεθος, αλλά και από τα κτίρια που περιτριγύριζαν την εσωτερική αυλή που ήταν όλα από γυαλί και ατσάλι και που από ό,τι έμαθα στεγάζονται τα κεντρικά γραφεία της Sony της Ευρώπης, εξ’ ου και το όνομά του.

Ταξίδι στο Βερολίνο... η συνέχεια! Sony Center

Ήταν τόσος ο κόσμος που βρισκόταν μέσα στο κέντρο που πραγματικά τα χάσαμε! Σινεμά, εστιατόρια, καφετέριες, θέατρο, μπαρ όλα μαζί συγκεντρωμένα με τα τραπεζάκια τους έξω και οι Βερολινέζοι να απολαμβάνουν τον καφέ τους ή την μπύρα τους.

Όταν ο δήμος του Βερολίνου πούλησε το οικόπεδο στη Sony, έθεσε ως όρο να αναστηλωθούν η σκάλα, τα μπάνια και πολλά μικρότερα δωμάτια του Κάιζερ που έμειναν μετά τους βομβαρδισμούς του πολέμου. Το ιστορικό αυτό συγκρότημα βρισκόταν 46 μ. μακρύτερα και μεταφέρθηκαν στη σημερινή τοποθεσία, μέσα στο Sony Center, πάνω σε μαξιλάρια αέρος, το 1996. Εδώ δεσπόζει και το πορτρέτο του Κάιζερ Γουλιέλμου Β΄,του τελευταίου Γερμανού αυτοκράτορα.

Ταξίδι στο Βερολίνο... η συνέχεια! Sony Center
Το Sony Center στο εσωτερικό του

Φύγαμε από το Sony Center που μας χάρισε  μοναδικές εμπειρίες και αφού περάσαμε απέναντι την Potsdamer strasse βρεθήκαμε στην άλλη πλευρά της πλατείας με εξίσου εξαιρετικά μοντέρνα κτίρια, πραγματικά αρχιτεκτονικά αριστουργήματα και τώρα που το σκέφτομαι νομίζω πως κανένα άλλο μέρος δεν είδαμε στην πόλη που να αναδεικνύει καλύτερα το νέο ανανεωμένο Βερολίνο.

Ταξίδι στο Βερολίνο... η συνέχεια! Πλατεία Potsdamer Platz

Πολλά από αυτά τα κτίρια σχεδιάστηκαν από τον αρχιτέκτονα Ρέντσο Πιάνο που κατασκεύασε και το δικό μας Πολιτιστικό Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος στην Αθήνα.

Τα κτίρια αυτά καλύπτουν μια μεγάλη περιοχή και μέσα σε αυτά βρίσκεται και το Potsdamer Platz Arkaden, ένα μεγάλο εμπορικό κέντρο που είναι από τα δημοφιλέστερα της πόλης και φυσικά με πιο οικονομικές τιμές από το φιρμάτο Ka De We που είχαμε επισκεφθεί στην περιοχή Kurfurstendamm.

Kulturforum (Κουλτούρφορουμ)-Πολιτιστικό Κέντρο

Πολύ κοντά στην Potsdamer Platz βρίσκεται το Κulturforoum, ένα μεγάλο πολιτιστικό κέντρο αφού εκεί βρίσκονται συγκεντρωμένα τα περισσότερα μουσεία και πολιτιστικές αίθουσες. Την περιοχή αυτή την είχαμε επιλέξει εξ αρχής, γιατί θέλαμε να επισκεφθούμε μια από τις καλύτερες πινακοθήκες της Ευρώπης, την Πινακοθήκη Gemaldegalerie (Γκεμέλντεγκαλερι). Η συλλογή της πινακοθήκης περιλαμβάνει έργα από όλες τις μεγάλες ευρωπαϊκές σχολές ζωγραφικής τη Γερμανική, την Ολλανδική-Φλαμανδική, τη Γαλλική και την Ιταλική από τον 13ο αι. έως και τον 19ο αι.

Εισιτήρια skip the line

Για να μην χάσετε λεπτό από το ταξίδι σας μπορείτε να κλείσετε το εισιτήριό σας από την πλατφόρμα του Ανθομέλι σε συνεργασία με την Tiqets. Με αυτό το εισιτήριο για το Kulturforum έχετε είσοδο skip the line για τα παρακάτω μουσεία και πραγματικά αν έχετε τον χρόνο να τα δείτε όλα σας συμφέρει από άποψη τιμής:

  • Portrait Gallery (Gemäldegalerie)
  • Museum of Decorative Arts (Kunstgewerbemuseum)
  • Musical Instrument Museum (Musikinstrumenten-Museum)
  • Museum of Prints and Drawings (Kupferstichkabinett)

Skip the line εισιτήρια μόνο για την Gemäldegalerie μπορείτε να αγοράσετε πατώντας εδώ.

Skip the line εισιτήρια μόνο για το Museum of Decorative Arts (Kunstgewerbemuseum) μπορείτε να αγοράσετε πατώντας εδώ.

Πόση ομορφιά μπορεί να αποθηκεύσει κανείς μέσα στο μυαλό του από τα έργα των μεγάλων ζωγράφων; Χαθήκαμε μέσα στο πολύ μεγάλο μουσείο και αφεθήκαμε να μας οδηγεί  το ένστικτό μας και να “ξεκολλάμε” από τους πίνακες μετά από ώρα. Εδώ βέβαια να πω πως ο άντρας μου ως καλλιτέχνης και με εκθέσεις ζωγραφικής στο ενεργητικό του, γνώριζε πολλούς από αυτούς τους πίνακες των διάσημων ζωγράφων και τους απόλαυσε δεόντως βλέποντας και την πιο μικρή τους λεπτομέρεια. Σήμερα που γράφω αυτές τις γραμμές είναι σίγουρο πως δεν θυμάμαι πολλά έργα και ποιών ζωγράφων ήταν, όμως θυμάμαι ένα πίνακα για τη λεπτομέρεια και ιδιαιτερότητά του που μου έκανε εντύπωση και ήταν ενός Φλαμανδού ζωγράφου ο οποίος κατάφερε μέσα σε ένα μόλις έργο να απεικονίσει περισσότερες από 100 διάσημες παροιμίες.

Ταξίδι στο Βερολίνο... η συνέχεια!
Ο πίνακας με τις 100 παροιμίες. Μπροστά στον πίνακα υπάρχουν επεξηγήσεις των παροιμιών στην αγγλική γλώσσα (1559)

Διαβάστε:

12 μαγευτικές πόλεις και χωριά στο ρομαντικό δρόμο της Γερμανίας

Στο Βιζμπάντεν λίγο πριν τα Χριστούγεννα

Το Walhalla στο Regensburg και το μνημείο του Ηρακλή

Ταξίδι το Rothenburg ob der Tauber

Στη γειτονιά του Kreuzberg (Κρόιτσμπεργκ)

Η περιοχή του Kreuzberg είναι μία από τις πιο ζωντανές γειτονίες του Βερολίνου. Είναι γεμάτη από καταστήματα, καφετέριες και στέκια φαγητού όπου μπορείτε να γευτείτε φαγητά από κάθε μέρος του κόσμου. Είναι η γειτονιά των μουσουλμάνων και των πανκ. Στην εποχή της μεγάλης μετανάστευσης ήταν η περιοχή που δέχτηκε πολλούς φτωχούς μετανάστες και φοιτητές και σήμερα, λόγω της πληθώρας των τούρκικων μαγαζιών, ονομάζεται και «μικρή Κωνσταντινούπολη».

Ταξίδι στο Βερολίνο... η συνέχεια!

Φτάσαμε στην περιοχή με προορισμό μας να πάμε στο σημείο όπου ακόμα έως σήμερα υπάρχουν ίχνη του τείχους του Βερολίνου. Μας ξελόγιασε όμως το Kreuzberg με την πολυμορφία του και τις διαφορετικές εικόνες που είδαμε εν σχέση με το υπόλοιπο Βερολίνο. Το Kreuzberg είναι μια περιοχή που τα έχει όλα! Ντόπιοι και επισκέπτες βρίσκονται εκεί για εκδηλώσεις που πραγματοποιούνται πολύ συχνά, η δε νεολαία διασκεδάζει μέχρι πρωίας στα πάμπολλα κλαμπ.

Ταξίδι στο Βερολίνο... η συνέχεια!

Περπατήσαμε στη Friedrichstrasse στον πιο πολυσύχναστο κεντρικό δρόμο της περιοχής και σταθήκαμε τυχεροί γιατί κατά σύμπτωση βρεθήκαμε σε μια υπαίθρια αγορά με τοπικά προϊόντα, αλλά και παλαιά αντικείμενα. Εξ άλλου το Kreuzberg είναι ο ναός της αντίκας και του παζαριού. Ήταν από αυτές τις όμορφες στιγμές που ζούμε στα ταξίδια μας όταν ανακατευόμαστε μαζί με τους ντόπιους και  ανασκαλεύουμε στα παλιά για να βρούμε όμορφα και ιδιαίτερα αντικείμενα.

Ταξίδι στο Βερολίνο... η συνέχεια!

Κυριολεκτικά στην περιοχή μπορούσαμε να τα βρούμε όλα και σας προτείνω εάν και εσείς βρεθείτε στο Βερολίνο μην παραλείψετε να περπατήσετε στην γειτονιά του Kreuzberg. Από την άλλη όμως και πάλι σκέφτομαι πως είναι σίγουρο πως σίγουρα θα πάτε, αφού εκεί βρίσκετε και το Checkpoint Charlie και είναι αδιανόητο να μην το επισκεφθείτε.

Checkpoint Charlie (Σημείο ελέγχου Τσάρλι)

Στο Kreuzberg βρίσκεται το Σημείο Ελέγχου Τσάρλι, το γνωστό Checkpoint Charlie, που σήμερα για όλους τους επισκέπτες είναι ένα από τα πιο τουριστικά αξιοθέατα του Βερολίνου. Εδώ ήταν στην εποχή του Ψυχρού Πολέμου η πιο γνωστή πύλη εισόδου στο Ανατολικό Βερολίνο με την μπάρα να μην μπορεί να την περάσει κανείς.ήταν όμως και το σημείο όπου σημειώνονταν μεγάλες και οι εντάσεις αφού ήταν το πέρασμα μεταξύ Ανατολικής και Δυτικής Γερμανίας. Σήμερα δυο φρουροί ντυμένοι με τις στολές τους στέκονται μπροστά στο φυλάκιο και μπορείτε να φωτογραφηθείτε μαζί τους εις ανάμνηση αυτού του ιστορικού σημείου (η φωτογραφία μαζί τους είναι επί πληρωμή).

Ταξίδι στο Βερολίνο... η συνέχεια! Checkpoint Charlie (Σημείο ελέγχου Τσάρλι)
Το Checkpoint Charlie

Το Checkpoint Charlie δεν είναι κάτι σημαντικό στις μέρες μας, είναι ένα φυλάκιο στη μέση ενός πολυσύχναστου δρόμου, όμως τα χρόνια του ψυχρού πολέμου ήταν ένα πολύ σημαντικό σημείο από το οποίο όσοι περνούσαν ελέγχονταν εξονυχιστικά. Εάν δεν θέλετε να επισκεφθείτε το μουσείο που υπάρχει δίπλα, περπατήστε απλά στον δρόμο και θα ανακαλύψετε ανάμεσα στα σουβενίρ των πολλών τουριστικών καταστημάτων και μερικά κομμάτια τείχους που πουλάνε για σουβενίρ και που κάποιοι αγόραζαν.Προσωπικά το βρήκα πολύ κουτό να δίνει κάποιος χρήματα για να αγοράσει μέρος του τείχους! Και όταν μάλιστα αυτό έχει και πολύ ακριβή τιμή.

Τρία τμήματα του τείχους μένουν ακόμα όρθια σήμερα στο Βερολίνο και μπορείτε να τα επισκεφθείτε:

  • Ένα τμήμα του “πρώτου τείχους” μήκους 80 μ., ανάμεσα στο σημείο Checkpoint Charlie και την Potsdamer Platz στο σημείο που βρισκόταν τα αρχηγεία της Γκεστάπο.
  • Ένα μακρύτερο τμήμα του “δεύτερου τείχους”, μήκους 1.300 μ., κατά μήκος του ποταμού Σπρέε, κοντά στη γέφυρα Oberbaumbrücke, γνωστό σήμερα ως East Side Gallery.
  • Και ένα τρίτο τμήμα στην Bernauer Strasse το οποίο μετατράπηκε σε Μνημείο του Τείχους του Βερολίνου, το 1999.

Η “διαχωριστική γραμμή” του Ψυχρού πολέμου

Όταν βρεθείτε όμως στην Bernauer Strasse, στο τρίτο τμήμα του τείχους, θυμηθείτε αυτό που θα σας πω. Εδώ ήταν το μέρος όπου χτίσανε το τείχος επάνω στα σπίτια και έτσι ορισμένα σπίτια βρέθηκαν  επάνω στη «διαχωριστική γραμμή». Το αποτέλεσμα ήταν να χωριστούν και μισά σπίτια να ανήκουν στην Ανατολική και τα άλλα μισά στη Δυτική Γερμανία. Το συγκλονιστικό όμως ήταν πως οι ιδιοκτήτες τους πηδούσαν από τα παράθυρα για να διαφύγουν και έτσι εκεί γράφτηκαν οι πιο δραματικές ώρες μετά το χτίσιμο του τείχους.

Ταξίδι στο Βερολίνο... η συνέχεια! Η "διαχωριστική γραμμή" του Ψυχρού πολέμου
Τμήμα του εναπομείναντος τείχους στην οδό Bernauer strasse όπου βρίσκεται και το μνημείο του τείχους.

Το Μουσείο που υπάρχει εκεί είναι δωρεάν και μπορείτε να περπατήσετε δίπλα από το κομμάτι του τοίχους που έχουν αφήσει άθικτο και αυθεντικό ακριβώς όπως ήταν!! Σε όλη όμως την περιοχή υπάρχουν και διάσπαρτα απομεινάρια του τοίχους πάνω στα πεζοδρόμια. Η επίσκεψή σας στο Μνημείο του Τείχους αξίζει ώστε να αφιερώσετε λίγο από τον χρόνο σας. Βλέποντάς το με τα μάτια σας και γνωρίζοντας το πόσο δύσκολο ήταν για τους ανθρώπους  που χωρίστηκαν από τη μια στιγμή στην άλλη, το συναίσθημα που θα σας δημιουργηθεί είναι απερίγραπτο!


Στο Βερολίνο με τα παιδιά σας

Ενδιαφέρουσες προτάσεις για το Βερολίνο και μάλιστα με skip the line εισιτήρια σε έκπτωση που σίγουρα θα ενδιαφέρουν και τα παιδιά:


Το Εβραϊκό μουσείο

Το Εβραϊκό Μουσείο (Jüdisches Museum Berlin) βρίσκεται πολύ κοντά στο Σημείο Ελέγχου Τσάρλι και είναι ένα σπουδαίο αρχιτεκτονικό δημιούργημα γεμάτο φαντασία του 20ου αι. Εμείς δεν το επισκεφτήκαμε, όμως θα έπρεπε γιατί εκτός από την ιστορία των Εβραίων που καταγράφεται στο Μουσείο είναι και ένα κτίριο πολύ μοντέρνο που ο σχεδιασμός του έγινε με τέτοιο τρόπο ώστε να σου προκαλεί ένα αίσθημα χαμού και απώλειας προσανατολισμού. Στο νέο κτίριο που είναι κατασκευασμένο από ατσάλι και γυαλί θα μπείτε μόνο μέσω μιας υπόγειας διάβασης, διότι δεν υπάρχουν εξωτερικές πόρτες που το συνδέει με το πρώην Μουσείο του Βερολίνου. Θα περπατήσετε επάνω στο επικλινές πάτωμα και μέσα από απότομες στροφές σε σχήμα ζιγκ-ζαγκ  θα επισκεφθείτε τις μακριές και στενές αίθουσες του Μουσείου. Τα ζιγκ ζαγκ αυτά είναι έτσι κατασκευασμένα που δημιουργούν το τεθλασμένο άστρο του Δαβίδ. Όλες αυτές όμως οι διαδρομές  διακόπτονται από κενούς χώρους που συμβολίζουν το κενό που άφησε πίσω της η καταστροφή της ζωής των Εβραίων και τον χαμένο εβραϊκό πολιτισμό.

Ταξίδι στο Βερολίνο... η συνέχεια! Το Εβραϊκό Μουσείο (Jüdisches Museum Berlin)
Το Εβραϊκό Μουσείο στο Βερολίνο. Στο Μουσείο υπάρχουν πολλά αντικείμενα, βιβλία και φωτογραφίες που ζωντανεύουν τις μνήμες και την ιστορία της ζωής των Εβραίων.

Διαβάστε:

Από το Checkpoint Charlie ανεβήκαμε στο μετρό και κατεβήκαμε στην στάση Warschauer. Προορισμός μας ήταν το  East Side Gallery. Είναι το μέρος όπου βρίσκεται σήμερα το μεγαλύτερο σωζόμενο τείχος του Βερολίνου. Το τείχος, που επί 28 χρόνια χώριζε το Βερολίνο στα δύο και είχε μήκος 155 χλμ., σήμερα έχει κατεδαφιστεί. Όμως στο σημείο αυτό κατά μήκος της Muhlenstrasse, δίπλα στον ποταμό Σπρέε, έχει διασωθεί ένα τμήμα μήκους 1,3 χλμ. που από το 1990 αποτελεί τη διάσημη East Side Gallery, μια πινακοθήκη street art.

Ταξίδι στο Βερολίνο... η συνέχεια! East Side Gallery
Ένα από τα πολλά γκράφιτι στην East Side Gallery που απεικονίζει τους ανώνυμους ανθρώπους που χάθηκαν κατά την Χιτλερική κατοχή.

Η  East Side Gallery είναι η μεγαλύτερη γκαλερί σε ανοιχτό χώρο στο Βερολίνο, που δημιουργήθηκε το 1990 μετά την πτώση του τείχους. Οι 105 τοιχογραφίες που  δημιουργήθηκαν επάνω στο τείχος είναι έργα που ζωγράφισαν 118 καλλιτέχνες από 21 χώρες. Τα πιο διάσημα από τα γκράφιτι είναι το φιλί στο στόμα του Μπρέζνιεφ και του Χόνεκερ, που ήταν οι ηγέτες της Σοβιετικής Ένωσης και της Ανατολικής Γερμανίας αντίστοιχα και το περίφημο Trabi το αυτοκίνητο της ανατολικής Γερμανίας που περνάει μέσα από το τείχος. Όμως εμείς βρήκαμε και αποτυπώσαμε και πολλά άλλα ενδιαφέροντα γκράφιτι.

Ταξίδι στο Βερολίνο... η συνέχεια! East Side Gallery
Το grafiti με το αυτοκίνητο Trabi επάνω στο East Side Gallery

Κόσμος πολύς περπατούσε παράλληλα στο τείχος και μαζί με αυτούς και εμείς να προσπαθούμε να αποτυπώσουμε με τη φωτογραφική μας μηχανή όσα περισσότερα θέματα μπορούσαμε. Και λέω μπορούσαμε γιατί όλοι μαζί συνωστιζόμασταν για μια φωτογραφία, παρόλο που το τείχος έχει μήκος, όμως τα γράφιτι είναι πολύ ενδιαφέροντα και χαζεύει κανείς σε αυτά πολλή ώρα.

Ταξίδι στο Βερολίνο... η συνέχεια! East Side Gallery

Η γέφυρα Oberbaumbrücke

Ο περίπατος που κάναμε κατά μήκος του ποταμού Σπρεέ, ήταν ότι καλύτερο για να απολαύσουμε και αυτή την περιοχή του Βερολίνου. Από μακριά βλέπαμε μια γέφυρα του ποταμού πολύ χαρακτηριστική και τα βήματά μας μας οδήγησαν σε αυτήν. Διασχίζοντας το Βερολίνο με το μετρό δεν είχαμε την τύχη να περάσουμε πεζοί έστω και μια γέφυρά του και αυτό το είχα παράπονο. Τώρα ήταν η ευκαιρία, γιατί το Βερολίνο φημίζεται για τις γέφυρές του που περνάνε πάνω από τον ποταμό Σπρέε και τα κανάλια του. Πολλές γέφυρες είναι αριστουργηματικές αφού σχεδιάστηκαν και διακοσμήθηκαν από διάσημους αρχιτέκτονες και γλύπτες. Αξίζει κανείς να τις επισκεφθεί και να περπατήσει σε αυτές.

Ταξίδι στο Βερολίνο... η συνέχεια! Η γέφυρα Oberbaumbrücke
Η εντυπωσιακή γέφυρα Oberbaumbrücke πάνω από τον ποταμό Σπρεέ του Βερολίνου

Η γέφυρα Oberbaumbrücke, που βρίσκεται σε αυτή την περιοχή είναι μια ιδιαίτερη γέφυρα αφού ένα μέρος της κατά μήκος είναι χτισμένη με κόκκινα τούβλα, με αψίδες και πυργίσκους  και από επάνω της περνάει το τρένο. Πραγματικά άξιζε να την αποθανατίσουμε με τις φωτογραφίες μας. Γενικά η περιοχή είναι πολύ όμορφη και εμείς έτσι για να ξελαμπικάρει και λίγο το μυαλό μας από την πολλή ιστορία κάναμε μετά και την καθιερωμένη βόλτα μας στα μαγαζιά της περιοχής.


Κρουαζιέρα στον ποταμό Spree του Βερολίνου

Από το EastSide Gallery μπορείτε και πάλι να πάρετε το τρένο ή το μετρό και να φτάσετε στην Αλεξάντερ Πλατζ ή ακόμα μπορείτε να πάρετε και το καραβάκι για μια μίνι κρουαζιέρα στο ποτάμι, αφού στο σημείο αυτό υπάρχει στάση για τα καραβάκια.

Ταξίδι στο Βερολίνο... η συνέχεια! Ο ποταμός Spree στο Βερολίνο
Απολαύστε μια μίνι κρουαζιέρα στον ποταμό του Βερολίνου και δείτε με διαφορετική ματιά την πόλη.

Πατώντας εδώ μπορείτε να βρείτε στην πλατφόρμα του Ανθομέλι σε συνεργασία με την Tiqets μία κρουαζιέρα στον ποταμό Spree του Βερολίνου.


Schloss Charlottenburg (Σαρλότενμπουργκ)

Την τελευταία μέρα μας στο Βερολίνο είπαμε να την αφιερώσουμε σε μια πιο ήσυχη και απολαυστική διαδρομή και να επισκεφθούμε το ανάκτορο Schloss Charlottenburg και το μεγάλο πάρκο Tiergarten στο κέντρο του Βερολίνου. Ξέραμε πως θα είχε πολύ πεζοπορία, αλλά δεν μας πείραζε, γιατί θα ήταν σαν να πηγαίναμε στην εξοχή για ένα πικ-νικ.

Πάρτε τη γραμμή του μετρό U7 κατευθυνθείτε  στα δυτικά της πόλης και κατεβείτε στη στάση Richard-Wagner-Platz στην κομψή συνοικία Charlottenburg.

Δεν είχαμε σκοπό να επισκεφθούμε εσωτερικά το ανάκτορο παρά μόνο να το δούμε και να περπατήσουμε στους υπέροχους κήπους που το περιτριγυρίζουν. Βέβαια παίρνοντας το προσπέκτ από την είσοδο του ανακτόρου σκέφτηκα πως θα ήθελα να το δω και εσωτερικά. Να θαυμάσω την διακόσμηση που έχουν τα δωμάτια και μάλιστα αυτό που το ονομάζουν Αίθουσα της Πορσελάνης. οι τοίχοι της αίθουσας είναι γεμάτοι από το πάτωμα έως το ταβάνι με ωραίες ιαπωνικές και κινεζικές πορσελάνες), αλλά ο χρόνος μας πλέον ήταν πολύ περιορισμένος και το αφήσαμε ίσως… για μια άλλη φορά.

Ταξίδι στο Βερολίνο... η συνέχεια! Schloss Charlottenburg (Σαρλότενμπουργκ)
Το μεγαλοπρεπές αυτό παλάτι που χτίστηκε το 1700 ήταν η θερινή κατοικία της Σοφίας Καρλότας, συζύγου του εκλέκτορα Φραγκίσκου

Το Charlottenburg  παρόλο που καταστράφηκε σχεδόν ολοσχερώς στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο ανακατασκευάστηκε πλήρως και ξαναβρήκε σήμερα την παλιά του χάρη. Είναι εντυπωσιακό εξωτερικά, όμως περισσότεροι εντυπωσιακοί είναι οι μεγάλοι του κήποι. Περάσαμε πίσω από το παλάτι και πραγματικά μείναμε άφωνοι. Πόσο όμορφα είχαν διακοσμήσει τους κήπους!  Όλα ήταν πανέμορφα. Δεν σταμάτησε όμως το μάτι μας μόνο στους κήπους του παλατιού. Αφήσαμε το βλέμμα μας να πάει μακριά έως εκεί που απλωνόταν το απέραντο πάρκο. Πήραμε δυνάμεις και περπατήσαμε μέσα στο δάσος που ήταν διακοσμημένο σε αγγλικό στυλ με τεχνητές λιμνούλες και ποταμάκια να κυλάνε και κάπου-κάπου να ξεπηδούν και μερικά κρυμμένα κτίρια. Πόσο όμορφα ήτανε! Μια ανάσα δροσιάς και ξεκούρασης μετά από τις τόσες μέρες περπάτημα μέσα στην πολύβουη πόλη του Βερολίνου.

Tiergarten– Πάρκο στο κέντρο του Βερολίνου

Αφήνοντας το Ανάκτορο φτάσαμε στο Tiergarten που είναι ένας παράδεισος μέσα στο Βερολίνο. Ένα τεράστιο πανέμορφο πάρκο στην καρδιά της πόλης που άξιζε τον κόπο  που το περπατήσαμε, γιατί νοιώσαμε σαν να βρισκόμασταν σε μια ύπαιθρο μακριά από την πόλη! Η μέρα ήταν ηλιόλουστη και απολαύσαμε τη βόλτα μας  και συνάμα χαλαρώσαμε. Μας έκανε εντύπωση πως ήταν πεντακάθαρο και πάνω απ’ όλα αισθανθήκαμε ασφάλεια παρ’ όλο το μέγεθός του και τα πανύψηλα δένδρα του. Αρκούσε μόνο να προσέχουμε τους ποδηλάτες που ξεφύτρωναν από το πουθενά!

Ταξίδι στο Βερολίνο... η συνέχεια!
Το Tiergarten

Το ποτάμι που περνάει ανάμεσα από το δάσος δένει τόσο αρμονικά με το περιβάλλον και δίνει μια φανταστική ομορφιά παντού. Αφήστε δε τα ζωάκια, σκιουράκια και κουνέλια που περνούσαν χοροπηδώντας από δίπλα μας! Οι χάρτες που υπάρχουν ανά διαστήματα μας έδειχναν τον δρόμο και φυσικά την έξοδο εάν θέλαμε να βγούμε από το δάσος και προς ποια κατεύθυνση θέλαμε να πάμε. Το πάρκο είναι εξαιρετικό, αλλά ατελείωτο. Μια στάση επιβαλλόταν και φυσικά παίρνοντας λουκάνικο με μπύρα, τι πρωτότυπα για τη Γερμανία! Καθίσαμε σε ένα παγκάκι και το απολαύσαμε, όπως έκανε και πολύς κόσμος, νέοι αλλά και οικογένειες που καθόταν στο γρασίδι επάνω στο χαλάκι που είχαν στρώσει.

Ταξίδι στο Βερολίνο... η συνέχεια!
Η θριαμβική στήλη με το άγαλμα της Νίκης στο πάρκο Tiergarten

Περπατώντας επιτέλους φτάσαμε στο μέση του πάρκου περίπου, όπου σε μια κυκλική πλατεία υπάρχει το χρυσαφένιο άγαλμα της Νίκης. Μια θριαμβική στήλη με ένα επίχρυσο άγαλμα στην κορυφή του. Εάν θέλετε να απολαύσετε μια πανοραμική θέα του Βερολίνου μπορείτε να ανεβείτε έως την εξέδρα της κορυφής! Από εκεί η φαρδιά λεωφόρος του πάρκου με τα αγάλματα με έβγαλε έως και την Πύλη του Βραδεμβούργου.

Το Tiergarten ήταν βασιλικό κτήμα για να κυνηγάνε οι βασιλείς. Μετά το 1818 το διαρρύθμισαν σε πάρκο με λίμνες και ποτάμια.  Στον πόλεμο προκλήθηκαν τεράστιες ζημιές στο δάσος, αλλά μετά το τέλος του  πολέμου αναδασώθηκε, αποκαταστάθηκαν οι ζημιές του και σήμερα οι δρόμοι του είναι στολισμένοι από αγάλματα προσωπικοτήτων όπως του Γκαίτε, του Βάγκνερ και άλλων. Η θριαμβική στήλη με το επίχρυσο άγαλμα στην κορυφή κατασκευάστηκε προς ανάμνηση της νίκης στον Πρωσοδανικό πόλεμο το 1864.

Κουρασμένοι από τόση πεζοπορία, αλλά και γεμάτοι με όμορφες εικόνες έφτασε στο τέλος της και η τελευταία μας ημέρα στο Βερολίνο. Είχε ήδη σουρουπώσει και η πόλη είχε λουστεί με το φως του δειλινού. Περπατώντας ανάμεσα στο πλήθος, με τα φώτα να παίζουν το παιχνίδι τους σκέφτηκα πως όλες αυτές τις ημέρες γίναμε «ένα» με την πόλη, τη ζήσαμε, τη γυρίσαμε, την ευχαριστηθήκαμε.

Χάρτης του Βερολίνου με όλα τα αξιοθέατα που αναφέρουμε.

Μη ξεχνάτε πως το Βερολίνο δεν είναι η πόλη που ταξιδεύοντας σε αυτήν θα δείτε και θα γνωρίσετε μόνο την παλιά πόλη με τα αξιοθέατα του παρελθόντος. Το Βερολίνο είναι μια πόλη νέα πολύ ενδιαφέρουσα. Είναι ένας πόλος έλξης για τους νέους, τους καλλιτέχνες, και τους ανθρώπους που «διψούν» για ζωή. Είναι μια πόλη με ευκαιρίες, με πολυάριθμα πανεπιστήμια, ερευνητικά ιδρύματα, μουσεία, αρχιτεκτονικά νέα κτίρια και μνημεία. Είναι μια πόλη γεμάτη θέατρα, καμπαρέ, μπυραρίες, μπαρ και φυσικά κλαμπ. Είναι μια πόλη νέα που κατάφερε να δεθεί με το παρελθόν της αρμονικά, να δέσει και φυσικά να ξεχάσει τις πληγές της. Έχει, ως πρωτεύουσα που είναι, έντονη νυχτερινή ζωή και πάμπολλες επιλογές διασκέδασης.  Γι αυτό και το χαρακτηριστικό της όνομα είναι  «η πόλη που δεν κοιμάται ποτέ»!

Όταν ταξιδέψετε και εσείς στο Βερολίνο σας εύχομαι να δείτε όλες τις πλευρές του. Να διασκεδάσετε, να ψωνίσετε, να βολτάρετε και φυσικά δείτε και κάποια από τα αξιοθέατα που σας προτείνω μέσα από την ανάρτησή μου!

Διαμονή στο Βερολίνο



Booking.com

Διαμονή για αυτοκινούμενα στο Βερολίνο

Αυτή τη χρονιά θελήσαμε να μείνουμε μέσα στο Βερολίνο, σε έναν χώρο ειδικό για τα αυτοκινούμενα για να γίνει η μετακίνησή μας με το μετρό ευκολότερη αφού θέλαμε να εξερευνήσουμε την Δυτική περιοχή του. Στo προηγούμενo ταξίδι μας είχαμε μείνει στο Potsdam, μια όμορφη πόλη στα περίχωρα του Βερολίνου, και που όπως σας έχω πει όλη η πόλη είναι ένα υπαίθριο μουσείο με παλάτια, κήπους, φρούρια, λίμνες και όμορφες γειτονιές. 

Οι συντεταγμένες για τους αυτοκινούμενους εντός της πόλης του Βερολίνου με τιμή 22 ευρώ ημερησίως και όλες τις σχετικές παροχές με μπάνιο είναι: Ν 52.53817 ° Ε 013.37304 °

Σας χαιρετώ και σας περιμένω να βρεθούμε μαζί  και πάλι σε μια νέα μου ταξιδιωτική ανάρτηση.

Καλά ταξίδια όπου και να πάτε και μη ξεχνάτε πως τα ταξίδια είναι εμπειρίες ζωής!

Μαμά Μαρία

Pin it for later

Ακολουθήστε το Ανθομέλι στο Facebook, στο Instagram και γίνετε μέλη της ταξιδιωτικής μας ομάδας Ταξίδια με το Ανθομέλι στο Facebook. Βρείτε όλους τους διαγωνισμούς που τρέχουν στο Ανθομέλι εδώ.

Ⓘ Η ανάρτηση ενδέχεται να περιέχει affiliate links τα έσοδα των οποίων βοηθούν στη συντήρηση του blog. Δεν σας επιβαρύνουν εξτρά σε περίπτωση που κάνετε κάποια αγορά μέσω αυτών. Ευχαριστούμε εκ των προτέρων για την υποστήριξη.

2 ΣΧΟΛΙΑ

  1. Αυτό που με εντυπωσιάζει πάντα είναι η μνήμη σου. Πωπω, κρίμα να μην την πάρω κι εγώ! Πως τα θυμάσαι όλα αυτά μετά από τόσο χρόνια! Μπράβο! Εύχομαι να γίνει ένας οδηγός για όσους θέλουν να πάνε στο Βερολίνο. Κάλη

  2. Κάλη νομίζω πως με βοηθάει η έρευνα που κάνω πριν ξεκινήσουμε το ταξίδι μας και η “ευθύνη” που έχω για το που θα πάμε καθημερινά και τι θα δούμε. Εάν δεν το κάνω δεν θα μπορούμε να μετακινηθούμε στο άγνωστο και δεν θα ξέρουμε τι είναι αυτό που βλέπουμε. Μετά από τόσα χρόνια έχω εξασκηθεί σε αυτό αφού το κάνω όχι μόνο για μια πόλη αλλά για ένα σύνολο πόλεων που περνάμε στη διαδρομή των ταξιδιών μας. Να φανταστείς πως ο Θάνος και η Μαρία με φωνάζουν GPS. Χαχα

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Πρόσφατα Άρθρα

Εγγραφείτε στο newsletter!

Κάντε εγγραφή για να λαμβάνετε πρώτοι τα τελευταία νέα μας, τις καινούργιες αναρτήσεις, δωρεάν εκτυπώσιμα και τους τρέχοντες διαγωνισμούς.




Διαβάστε Επίσης