Πασχαλινά έθιμα και άλλες παραδόσεις

Kathy & Callie

Καλημέρα και καλή εβδομάδα! Διανύοντας τη Σαρακοστή και συζητώντας με τα παιδιά μας για τα διάφορα πασχαλινά ήθη και παραδόσεις σκεφτήκαμε να ετοιμάσουμε μία ανάρτηση με κάποια από τα παραδοσιακά πασχαλινά έθιμα της χώρας μας αλλά και κάποιες νεότερες πασχαλινές παραδόσεις λίγο πιο… εναλλακτικές. 

Φυσικά, σε όλη την Ελλάδα υπάρχουν πάρα πολλά τοπικά έθιμα που κάνουν τις ημέρες του Πάσχα ξεχωριστές, ο μπαρουτοπόλεμος, το κάψιμο του Ιούδα, η βύθιση του επιταφίου, οι αυγομαχίες, το σπάσιμο των κανατών, η αναπαράσταση της Αποκαθήλωσης του Εσταυρωμένου και πολλά άλλα. Ωστόσο, αυτή η ανάρτηση δεν είναι μία λαογραφική περίληψη όλων των ελληνικών εθίμων. Είναι μία ανάρτηση με απλά βήματα που μπορούμε να ακολουθήσουμε όλοι μας και να κάνουμε αυτό το Πάσχα ιδιαίτερο και ξεχωριστό με τα παιδιά μας και φυσικά μέσα από τα έθιμα να τους γνωρίσουμε και την πραγματική έννοια αυτή της γιορτής.

ethima_pasxa 4

Πασχαλινά Έθιμα

Το Σάββατο του Λαζάρου, τα Λαζαράκια και τα κάλαντα του Λαζάρου

Όλοι γνωρίζουμε το θαύμα του Χριστού με τον Λάζαρο! «Δεύρο Έξω!» Εκείνο το Σάββατο πριν την Μ. Εβδομάδα, αν και δεν είναι τόσο διαδεδομένο, τα παιδιά τραγουδούν τα κάλαντα του Λαζάρου και ζυμώνουν λαζαράκια (ζύμη ψωμιού με σταφίδες ή καρύδια πλασμένα σε σχήμα ανθρώπου). Λεπτομέρειες για το έθιμο μπορείτε να βρείτε εδώ

Κυριακή των Βαΐων 

Είναι η Κυριακή πριν την Μ. Εβδομάδα. Θωρείται χαρμόσυνη γιορτή μιας και μας θυμίζει την υποδοχή του Ιησού Χριστού μετά Βαΐων και κλάδων στα Ιεροσόλυμα. Την Κυριακή των Βαΐων είναι έθιμο να τρώμε ψάρια. Μια ιδιαίτερη συνταγή του Μπαμπά Χρήστου με λαβράκι και λαχανικά μπορείτε να βρείτε εδώ

Στην εκκλησία

Πως να καταλάβεις Πάσχα αν δεν πας στην εκκλησία; Θυμάμαι πιο μικρές που περιμέναμε τις Παρασκευές για να πάμε με την γιαγιά ή την μαμά στους Χαιρετισμούς! Τι όμορφοι οι ψαλμοί αυτοί! Εκείνες οι μέρες νιώθεις πραγματικά ότι σε προετοιμάζουν για τον ερχομό του Πάσχα. Όμως και η Μ. Εβδομάδα και κυρίως η Μ. Πέμπτη και η Μ. Παρασκευή είναι μέρες που οι περισσότεροι από εμάς πηγαίνουμε στην εκκλησία. Η Μ. Εβδομάδα είναι η καταλληλότερη περίοδος για να μιλήσουμε στα παιδιά μας για την θρησκεία μας. Μπορούμε να αγοράσουμε μάλιστα και κάποιο βιβλίο που θα μας βοηθήσει ώστε ειδικά τα μικρά παιδιά να μην βαρεθούν. Αυτό που μας είχε βοηθήσει εμάς ως μικρά παιδιά να μην βαριόμαστε στην εκκλησία είναι ότι η γιαγιά μας μάς έδινε το θρησκευτικό βιβλιαράκι της Μ. Εβδομάδας με όλες τις ακολουθίες και ψαλμωδίες ώστε να διαβάζουμε τι λέει ο παππάς και οι ψάλτες. Και όντως έπιανε!

ethima_pasxa 1

Η νηστεία

Εάν επιλέξετε να μην νηστέψετε 40 ημέρες, τότε μία καλή περίοδος είναι η Μ. Εβδομάδα. Εάν πάλι ούτε αυτό θέλετε να κάνετε, τότε απλά ως διατήρηση του εθίμου, μπορείτε την Μ. Πέμπτη να φάτε φακές και την Μ. Παρασκευή ζυμαρικά (χωρίς βούτυρο) ή μια πατατοσαλάτα. Και προσοχή, την ημέρα αυτή δεν τρώνε ούτε γλυκά. 

Η θεία κοινωνία 

Η Θεία Κοινωνία είναι κάτι πολύ προσωπικό για τον καθένα και το βλέπει εντελώς διαφορετικά. Υπάρχουν άνθρωποι που κοινωνούν την Μ. Πέμπτη και άλλοι μετά την Ανάσταση. Συζητήστε το με την οικογένειά σας και επιλέξτε αυτό που νιώθετε. 

Το βάψιμο των αυγών

Η Μ. Πέμπτη είναι σίγουρα αφιερωμένη στο βάψιμο των αυγών και οι νοικοκυρές δεν επιτρέπεται να κάνουν καμία άλλη δουλειά (ώρα για ξεκούραση κυρίες μου).

Αν και τα παραδοσιακά πασχαλινά αυγά είναι κόκκινα, τα τελευταία χρόνια οι γυναίκες έχουν επιδοθεί και σε πιο εναλλακτικούς τρόπους διακόσμησής τους. Στο Ανθομέλι μπορείτε να βρείτε πολλές ιδέες για να βάψετε τα πασχαλινά σας αυγά με εναλλακτικούς τρόπους που θα είναι σίγουρα εντυπωσιακά! (Δείτε κι εδώ)

Στην οικογένειά μας την Μ. Πέμπτη είναι η μέρα της Μ. Εβδομάδας που τρώμε… φακή. Διάβασα μάλιστα πως οι φακές συμβολίζουν τα δάκρυα της Παναγίας. Αν ωστόσο τα παιδιά σας δεν τρώνε τα καρότα στις φακές δείτε ένα κολπάκι εδώpasxalina_avga


Τα κόκκινα αυγά συμβολίζουν το αίμα του Χριστού γι αυτό και τα βάφουμε κόκκινα την Μ. Πέμπτη κόκκινα (ημέρα της σταύρωσης).

Κατά την θρησκεία μας λίγο μετά την Ανάσταση του Χριστού η Μαρία Μαγδαληνή ανακοίνωσε το θαύμα, την Ανάσταση. Ο Τιβέριος Καίσαρας δεν την πίστεψε και είπε πως αν αυτό είναι αλήθεια τότε να γίνουν τα άσπρα αυγά στο καλάθι της κόκκινα.

Μια άλλη εκδοχή λέει πως μια άγνωστη γυναίκα, που περπατούσε στο δρόμο κρατώντας ένα καλάθι με αυγά έμαθε για την Ανάσταση του Χριστού αλλά δεν το πίστεψε! Έτσι είπε πως κάτι τέτοιο θα μπορούσε να έχει συμβεί μόνο εάν τα αβγά που κρατούσε βάφονταν κόκκινα, όπως και έγινε.

Άλλοι λένε πως η Παναγία τοποθέτησε ένα καλάθι με αυγά κάτω από τον σταυρωμένο Ιησού κι αυτά γίνανε κόκκινα ενώ άλλοι πως η Παναγία πρόσφερε στους φρουρούς ένα καλάθι με αυγά κλαίγοντας. Από τα μάτια της δεν έτρεχαν δάκρυα αλλά σταγόνες αίματος


Τσουρέκια 

Την Μ. Πέμπτη έχετε και ακόμη μία δουλειά. Να φτιάξτε τα τσουρέκια σας. Τα τελευταία χρόνια λόγω του ότι οι γυναίκες εργάζονται ετοιμάζουν τα τσουρέκια από τις προηγούμενες ημέρες. 

Στο Ανθομέλι πέρυσι όσοι δοκίμασαν τη συνταγή μας με τα τσουρέκια έμειναν πολύ ευχαριστημένοι. Διαβάστε την συνταγή και τα μυστικά της και δείτε τα βιντεάκια.


 Τα τσουρέκια συμβολίζουν τον άρτο της ζωής.


Πασχαλινά κουλουράκια

Μαζί με τα τσουρέκια μια ακόμη συνταγή παραδοσιακή είναι τα πασχαλινά κουλουράκια σε σχήμα πλεξούδας ή σαλιγκαριού. Μπορείτε να τα φτιάξετε για κέρασμα αλλά και για να τα προσφέρετε στην νονά ή στις δασκάλες των παιδιών. Δημιουργήστε οικογενειακές αναμνήσεις αφήνοντας τα παιδιά να συμμετέχουν στην παρασκευή τους. 

ethima_pasxa 6

Δείτε πώς να ενσωματώσετε τα τσουρέκια σας στο δώρο της Νονάς και του Νονού εδώ:

Δώρο για τη νονά 1

Δώρο για τη νονά 2

Δώρο για τη νονά 3

Νονοί και βαφτιστήρια

Λαμπάδα για τα βαφτιστήρια, τσουρέκι για τους νονούς

Είτε την φτιάξετε εσείς, είτε την αγοράσετε, ως νονοί είστε «υποχρεωμένοι» να δώσετε στο βαφτισίμι σας μία λαμπάδα. Το δώρο του Πάσχα για τα βαφτιστήρια, παλιότερα που τα υλικά αγαθά δεν ήταν πολλά, συνηθίζονταν να είναι τα παπούτσια. Στις μέρες μας δεν κρατάνε όλοι οι νονοί το ίδιο έθιμο και τα δώρα ποικίλουν. Επίσης είθισται ο νονός να προσφέρει κι ένα σοκολατένιο αυγό. 

Φέτος και οι δύο μας επιλέξαμε τις πασχαλινές λαμπάδες που θα προσφέρουμε στα μικρότερα βαφτισίμια μας από την πασχαλινή συλλογή Craftaholic που σίγουρα είναι εντυπωσιακή. Δείτε τις χειροποίητες λαμπάδες της Αθηνάς και ίσως βρείτε κι εσείς την κατάλληλη για τα δικά σας βαφτιστήρια.  Μέχρι τις 13/4 μάλιστα τα μεταφορικά (για αγορές άνω των 20 ευρώ) είναι δωρεάν!

lampada_craftaholic_3

craftaholic_anthomeli

Στη δικιά μας οικογένεια το έθιμο έλεγε πως το βαφτισίμι έπρεπε να επισκεφτεί τον νονό ή τη νονά για να του προσφέρει την πλεξούδα με το τσουρέκι και τα κόκκινα αυγά για να πάρει την λαμπάδα του. 

doro_nonas

Από τότε που γίναμε γονείς θέλουμε να ευχαριστούμε τους νονούς των παιδιών μας και να τους τιμούμε φτιάχνοντας γι αυτούς κάτι χειροποίητο. Κάποιο καλάθι με χειροποίητα καλούδια ή ακόμα και αγοράστά που να συνοδεύουν όμορφα το τσουρέκι με τα αυγά.

Garden Kit για την νονά

Cupcake Kit για τη νονά


Το να χαρίζουμε σοκολατένια αυγά ή σοκολατένια λαγουδάκια είναι επίσης ένα ξενόφερτο έθιμο με ρίζες στην Δ. Ευρώπη. Κατά τον μύθο, ο λαγός του Πάσχα, τρυπώντας το χώμα στους κήπους κρύβει γλυκάκια για τα παιδιά. 


Ο Επιτάφιος:

Στην εκκλησία εκείνη την Μ. Πέμπτη γίνεται η σταύρωση του Χριστού. Ο παπάς λέει τα 12 Ευαγγέλια και η ατμόσφαιρα είναι κατανυκτική. Η Μ. Πέμπτη βράδυ είναι η νύχτα του στολισμού του Επιταφίου. Οι πιστοί πηγαίνουν τα λουλούδια τους που τα εναποθέτουν στα πόδια του Εσταυρωμένου και στο τέλος της Λειτουργίας αφού έχει γίνει η αποκαθήλωση, οι γυναίκες στολίζουν τον επιτάφιο. Εάν φέτος περάσετε τις ημέρες του Πάσχα σε χωριό ζητήστε να μάθετε εάν μπορείτε να βοηθήσετε κι εσείς.

Η περιφορά του επιταφίου τη Μ. Παρασκευή:

Μ. Παρασκευή πρωί τα εμπορικά καταστήματα ανοίγουν μετά τις 12 το μεσημέρι. Κατά το έθιμο Μ. Παρασκευή πρωί πηγαίνουμε σε τρεις εκκλησίες για να χαιρετήσουμε τον Επιτάφιο. Τα παλαιότερα χρόνια συνηθίζονταν να περνάνε τα παιδιά σε σχήμα σταυρού κάτω από αυτόν. 

Το απόγευμα, πηγαίνουμε στην εκκλησία όπου γίνεται η περιφορά του επιταφίου γύρω από την εκκλησία. Η πιστοί ακολουθούν πίσω από αυτόν με αναμμένα κεριά κι όταν επιστρέψουν στην εκκλησία περνάνε κάτω από τον επιτάφιο λίγο πριν μπει πάλι μέσα στην εκκλησία. Τα παιδιά τρεις φορές καθώς και οι ασθενείς.

Επιτρέπεται να πάρετε και ένα μικρό ματσάκι λουλούδια και να το βάλετε στο εικονοστάσι σας μιας και τα λουλούδια αυτά είναι ευλογημένα. Το κεράκι που θα κρατάτε στην περιφορά, καλό θα ήταν να το πετάξετε καθώς θεωρείται κερί κηδείας. 

Στο χωριό μας (κοντά στην Ξάνθη) μετά τους τρεις γύρους γύρω από την εκκλησία ο επιτάφιος μαζί με όλους τους πιστούς έφτανε ως τα νεκροταφεία κι όλοι άναβαν κεράκια στους συγγενείς τους που έχουν φύγει από την ζωή. 

Μ. Σάββατο, Ανάσταση:

Το Δεύτε λάβετε φως είναι το πρώτο άκουσμα που μπορεί να κάνει τα παιδιά σας να χαρούν. Είναι η ώρα που οι άντρες σπεύδουν να πάρουν πρώτοι το Άγιο Φως και να το μεταφέρουν στους υπόλοιπους. Το δε Χριστός Ανέστη γεμίζει όλους μας χαρά! Φιλιά, αγκαλιές και φυσικά η γνωστή απάντηση «Αληθώς Ανέστη» ηχεί στα αυτιά όλων μας. Τσουγκρίστε τα αυγά και αν αντέχετε μείνετε μέχρι το τέλος της Θείας Λειτουργίας.

Τύχη: κρατήστε το φως αναμμένο μέχρι το σπίτι σας και ανάψτε το καντήλι σας. Κάντε και έναν σταυρό πάνω από την εξώπορτα του σπιτιού σας. 


Η λαμπάδα συμβολίζει το νέο φως του Χριστού. 


ethima_pasxa 2

Το τσούγκρισμα των κόκκινων αυγών: 

Ποιος θα είναι ο τυχερός νικητής του τσουγκρίσματος των αυγών; Ποιο θα είναι το πιο γερό αυγό; Έθιμο που λατρεύουν τα παιδιά αλλά και οι μεγάλοι και σίγουρα φέρνει χαμόγελο στα χείλη προκαλώντας γέλια και πειράγματα. 

Δεν θα ξεχάσω την Μαρία και τον Θάνο όταν ήταν μικρά που σπάσανε όλα τα αυγά στην πιατέλα! Τόσο τους είχε ενθουσιάσει το έθιμο! Φυσικά κανένας άλλος εκείνη την χρονιά δε τσούγκρισε αυγό!


Τα αυγά συμβολίζουν τον κλειστό τάφο του Ιησού και κρύβουν μέσα τους τη «Ζωή» ενώ το τσούγκρισμά τους συμβολίζει την Ανάσταση.


Παραδοσιακή μαγειρίτσα

Μετά την Ανάσταση επιστρέφοντας σπίτι τα πιάτα γεμίζουν μαγειρίτσα. Αυτό η σούπα (που ή την λατρεύεις ή την συχαίνεσαι) προετοιμάζει το στομάχι για το φαγοπότι της Κυριακής του Πάσχα μετά την 40ήμερη νηστεία. Προσοχή γιατί αν μετά από μεγάλη νηστεία δεν φάτε το βράδυ του Σαββάτου κάτι σε κρεατικό, την Κυριακή του Πάσχα θα είστε αγκαλιά με… χμ, ξέρετε εσείς!

ethima_pasxa 3

Αρνί στη σούβλα

Το αρνί στην σούβλα είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την Κυριακή του Πάσχα. Δεν έχει τις ρίζες του τόσο στην εβραϊκή παράδοση όσο την ρουμελιώτικη κατά την οποία οι βοσκοί μην έχοντας φούρνους στα βοσκοτόπια βρίσκαν εύκολο το σούβλισμα. Με τα χρόνια αυτό το έθιμο επικράτησε και στις υπόλοιπες περιοχές της Ελλάδας. 

Τα τελευταία χρόνια στην δική μας οικογένεια,  για να ευχαριστηθούμε περισσότερο την γεύση του αρνιού και για να αποφύγουμε τα πρωινά ξυπνήματα, προτιμούμε να μαγειρεύουμε το κατσικάκι στον φούρνο, είτε με πιλάφι είτε με πατατούλες. Στην σούβλα προτιμούμε να ψήνουμε το κοκορέτσι και το κοντοσούβλι.

pasxalina_ethima_arni

Κι άλλες πασχαλινές παραδόσεις των τελευταίων χρόνων

Τα τελευταία χρόνια έχουν δημιουργηθεί και κάποιες πασχαλινές παραδόσεις που δεν έχουν να κάνουν τόσο με την παράδοση και την θρησκεία. Κάποια ίσως σας φανούν ξενόφερτα…

ethima_pasxa 7

Πασχαλινό στεφάνι

Τις ημέρες του Πάσχα το σπίτι στολίζεται ανοιξιάτικα. Καλαθάκια, αυγοθήκες, κουνελάκια έχουν την τιμητική τους! Οι νοικοκυρές κάνουν γενική καθαριότητα, κι αν μάλιστα το Πάσχα πέφτει αργά μαζεύονται τα χειμερινά χαλιά και βγαίνουν τα καλοκαιρινά. Τον στολισμό μπορεί να ολοκληρώσει ένα στεφάνι πασχαλινό για την εξώπορτα. 

Δείτε αυτό που φτιάξαμε παλιότερα εμείς: Πασχαλινό στεφάνι… και άλλες πασχαλινές κατασκευές!

Τα φαναράκια της Ανάστασης

Ένας όμορφος τρόπος για να μεταφέρετε με ασφάλεια το Άγιο φως στο σπίτι σας είναι η μεταφορά του με ένα φαναράκι. Ειδικά εάν έχει αέρα μην παραλείψετε να έχετε ένα μαζί σας.

Δείτε πως να φτιάξετε το δικό σας φαναράκι για την Ανάσταση.

Παίξτε το Κυνήγι των κρυμμένων σοκολατένιων αυγών

Αμερικάνικο έθιμο με ρίζες ευρωπαϊκές. Κατά το έθιμο τα παιδιά προσπαθούν να βρουν τα κρυμμένα (από τους γονείς τους) σοκολατένια αυγά που έκρυψε ο λαγός του Πάσχα.

Το κυνήγι των κρυμμένων… πασχαλινών αυγών!

Ταξιδεύοντας το Πάσχα

Οι διακοπές του Πάσχα μπορεί να γίνουν αφορμή για ένα ταξίδι. Μια επίσκεψη στο χωριό ή σε κάποιο μέρος της Ελλάδας που έχει να αναδείξει ιδιαίτερα και ξεχωριστά πασχαλινά έθιμα, όπως η Κέρκυρα, η Χίος κλπ θα το έκανε ακόμη πιο ξεχωριστό. Για περισσότερες ιδέες σχετικά με ταξίδια στην Ελλάδα δείτε τις προτάσεις της Μαμάς Μαρίας εδώ.

Αν και μπορεί να ακουστεί κλισέ, πρέπει όλοι μας να είμαστε προσεχτικοί κατά την οδήγηση για να μην θρηνήσουμε και άλλα θύματα! Προσεχτική οδήγηση, όχι κινητά, ζώνες ασφαλείας ή κράνος για όλους τους επιβάτες, όχι οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ!

Όπου όμως και να βρίσκεστε εκείνες τις μέρες ευχόμαστε να περάσετε πολύ πολύ όμορφα!

Αυτά από εμάς! Εσείς τι έθιμα έχετε στην περιοχή σας; Αν είστε blogger κι έχετε γράψει σχετικά με κάποιο πασχαλινό έθιμο θα χαρούμε να προσθέστε το αντίστοιχο link στο σχόλιό σας.  

Κατερίνα και Κάλη

ShareShare on FacebookTweet about this on TwitterGoogle+Print this page